السيد الخوئي (مترجم: نجمى / هريسى)

556

البيان في تفسير القرآن (بيان در علوم و مسايل كلى قرآن) (وزارت ارشاد) (فارسى)

هدف سورهء حمد هدف اين سوره اين است كه دو مسئله بسيار مهمى را به انسان يادآورى كند . يكى مسئله توحيد ، مخصوصا توحيد در عبادت و اين كه عبادت و پرستش انسان‌ها بايد منحصرا براى خدا و به خاطر او انجام گيرد و جز او كسى و يا چيز ديگرى قابل ستايش و پرستش نمىباشد . دوم مسئله معاد و ايمان به روز حساب و پاداش كه انسان را از گناه و آلودگى بازمىدارد . اين دو مسئله ( مبدأ - معاد ) ، هدف اصلى و نهايى اسلام و علت غايى قرآن است و تمام آئين تعاليم اسلام بر اساس اين دو اصل بنيان شده است ، زيرا ( 1 ) - دين اسلام تمام افراد بشر را به سوى ايمان به خدا و يگانه‌پرستى دعوت مىكند و با صداى بلند و رسا اعلام مىدارد كه : قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ تَعالَوْا إِلى كَلِمَةٍ سَواءٍ بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَ لا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئاً وَ لا يَتَّخِذَ بَعْضُنا بَعْضاً أَرْباباً مِنْ دُونِ اللَّهِ . « 1 » بگو اى اهل كتاب ! بياييد به سوى سخنى كه ميان ما و شما يكسان است كه به جز خداوند يگانه را نپرستيم و چيزى را به او شريك قرار ندهيم و بعضى از ما بعض ديگر را به جز پروردگار يگانه به خدايى نپذيرد ! آرى هدف از ارسال پيامبر و نزول قرآن اين است كه به مردم جهان اعلام و تفهيم كند كه جز پروردگار كسى و يا چيزى سزاوار ستايش و پرستش نيست ، پس واجب است خضوع و توجه افراد بشر و هر موجودى كه از عقل و شعور برخوردار است ، به خداوند اختصاص داشته باشد و در اين سورهء مباركه اين مطلب با دليل و برهان بيان شده است . توضيح اين كه : يك انسان عاقل كه در برابر يك انسان ديگر ، خضوع و پرستش مىكند و حوايج و خواسته‌هاى خويش را به نزد او مىبرد يا به جهت امتياز و كمالى است كه در آن شخص مورد خضوع و توجه احساس مىكند ؛ چه آن كه هر ناقصى ، قهرا و فطرتا در برابر كامل‌تر از خويش ، خاضع است و يا به جهت احسان و انعامى است كه نسبت به شخص خاضع از سوى وى رسيده است و يا به جهت احتياجى است كه در شخص ناقص وجود دارد و مىخواهد به وسيلهء آن خضوع و اظهار كوچكى ، منفعتى را به سوى خود جلب و يا ضررى را از خود بر طرف سازد و يا اين كه شخص مورد ستايش و توجه ، تسلط و تفوق خاصى بر ستايش ستايش‌كننده دارد كه وى در اثر اين تسلط و برترى خود را در برابر او مجبور و موظف به خضوع و تواضع مىبيند و از سركشى و عصيان او

--> ( 1 ) آل عمران / 64 .